Goldfinger (1964): het moment waarop James Bond mythisch werd

Met Goldfinger sloeg de reeks in 1964 een andere weg in. James Bond hield op met zoeken naar zijn vorm. Hij had ’m. En hij droeg ’m met een glimlach die net iets te lang bleef hangen.

Subtiliteit? Nauwelijks. Zelfvertrouwen? Overal. De film zet zijn kaarten open op tafel en speelt ze zonder knipperen uit. Dat voelt soms brutaal. Het werkt altijd.

Geen haast, wel richting

Het plan van Auric Goldfinger draait om goud, macht en het idee dat je de markt kunt kneden als klei. Zijn zet rond Fort Knox is groot, bijna absurd, maar vreemd genoeg logisch binnen de Koude Oorlog-waan van die jaren. De film reist van plek naar plek zonder te zwalken. Bond is de constante. Kalm. Kijkend. Dodelijk als het moet.

De opening doet meteen zaken. Actie, daarna die titelsequentie. De toon staat vast. Serieus waar nodig, speels waar het kan. Nooit flauw. Nooit een parodie van zichzelf.

Gezichten die blijven hangen

Regisseur Guy Hamilton houdt het tempo strak. Geen franje om de franje. Sean Connery zit hier op zijn gemak. Dit is Bond die niet hoeft te bewijzen dat hij Bond is. Hij loopt een kamer binnen en de lucht verandert. Dat is genoeg.

Goldfinger zelf dreigt niet met spieren, maar met zekerheid. Hij praat rustig, handelt zakelijk en doet ondertussen afschuwelijke dingen. En dan is er Oddjob. Nauwelijks tekst. Een hoed. Meer heeft hij niet nodig om in je geheugen te blijven kleven.

Glans, geluid en controle

Alles glimt. Auto’s, interieurs, kostuums. Luxe is hier geen decor, maar een wapen. De muziek van John Barry duwt dat gevoel nog verder. Het thema dreunt na. Je herkent het na twee noten.

Onder die glans zit iets kouds. Het gaat over bezit en de illusie dat je onaantastbaar bent als je maar genoeg controle verzamelt. Bond is hier minder speurder dan correctie. Iemand die ingrijpt wanneer het systeem doorschiet.

Dingen die bleven plakken

Veel van wat later “typisch Bond” werd, staat hier al scherp afgesteld. Gadgets die je wilt hebben. One-liners die nét niet te netjes zijn. Seks en geweld in een ongemakkelijke omhelzing. Tegelijk zie je de tijdgeest zonder filter. Rollen, aannames, blikken die vandaag vragen oproepen. Dat schuurt. En juist daarom is het interessant om ’m nu te zien.

Noem het gerust een blauwdruk. Niet de fijnste, wel de meest invloedrijke.

Oordeel zonder franjes

★★★★☆
4 van de 5 sterren. Geen film die fluistert. Wel een die raak slaat.

Zestig jaar later staat Goldfinger er nog steeds. Niet omdat alles netjes is verouderd, maar omdat de film met zoveel lef zijn eigen regels opstelde. Hier stopte Bond met een personage zijn. Hier begon het begrip.