Great Expectations (1998): Liefde, ambitie en miskenning in modern kostuum

Met Great Expectations nam Alfonso Cuarón een risico dat hij niet probeerde te verbergen. Weg met het Engeland van gaslampen en mist. Hallo Florida en New York in de jaren negentig. Het plan was simpel en gevaarlijk tegelijk: de ruggengraat van Great Expectations van Charles Dickens behouden, maar het decor radicaal omgooien. Onbeantwoorde liefde. Drang om hogerop te komen. Morele mist in het hoofd. Het bleef allemaal staan, alleen de lucht werd zwaarder.

Ik herinner me nog hoe de film destijds werd weggezet. Mooi gefilmd, maar koud. Te veel stijl. Te weinig Dickens. Kijk je nu terug, dan wringt dat oordeel. Er zit meer onder dan het imago doet geloven.

Verhaal en toon

Finn groeit op in een vissersgemeenschap waar de dagen langzaam voorbijschuiven. Als kind ziet hij Estella. Dat is genoeg. Jaren later duikt ze weer op, precies op het moment dat een onbekende geldschieter Finn een uitweg biedt richting de kunstwereld van New York. Toeval of lot. De film schuift tussen romantisch melodrama en een aarzelend volwassen-worden-verhaal. De melancholie blijft hangen, ook als er even hoop lijkt. Dickens’ spot en sociale commentaar verdwijnen soms naar de achtergrond. In ruil daarvoor krijg je emotie die niet wordt uitgelegd maar wordt neergezet.

Regie en spel

Cuarón filmt alsof hij gevoelens wil laten lekken uit het beeld. Kleur, muziek, textuur. Het zit er allemaal dicht op. Ethan Hawke speelt Finn ingekeerd en breekbaar. Hij kijkt vaker dan hij praat. Dat kan passief lijken, maar het klopt. Gwyneth Paltrow maakt van Estella een afstandelijk icoon. Aantrekkelijk, koel en bewust niet helemaal te grijpen. Anne Bancroft steelt scènes als Miss Dinsmoor. Theatraal, verbitterd en net over de rand. Ze brengt gewicht en herhaling. Alsof fouten erfelijk zijn.

Stijl en thematiek

De film ademt groen. Water overal. Reflecties. Gladde oppervlakken waarachter het schuurt. Verlangen wordt hier iets wat je projecteert. Ambitie iets wat je optilt en tegelijk sloopt. Niet elke metafoor fluistert. Soms roept-ie. Toch houdt de stijl vol en dat geeft de film een herkenbare smoel binnen het romantische drama van die tijd.

Context en details

Eind jaren negentig werden klassiekers graag gemoderniseerd. Soms werkte dat. Soms niet. Deze versie kreeg kritiek omdat de maatschappelijke scherpte van Dickens vervaagde en de emotionele afstand groot bleef. Tegelijk kreeg de cameravoering lof, net als de muziek. Nu Cuaróns latere werk bekender is, kijken meer mensen anders. Minder als remake. Meer als persoonlijke gok.

OmniGuide-rating

★★★★☆
4 van de 5 sterren

Great Expectations uit 1998 wil geen definitief antwoord zijn op Dickens. Het kiest zijn eigen route, met sfeer voorop en gevoel boven trouw. Als je dat accepteert en je laat meevoeren, blijft er verrassend veel hangen nadat het licht aangaat.