Koude Oorlog, scherp gesneden: From Russia with Love (1963) herijkt de Bond-mythe

Na de zonovergoten borstklopperij van Dr. No gooit From Russia with Love het roer om. Minder cocktailglazen, meer klamme handpalmen. Je voelt meteen dat deze tweede Bond-film niet meer wil pronken, maar snijden. De wereld is kouder geworden. Wantrouwiger ook. Bond zelf? Die leunt dit keer niet op speelgoed, maar op zijn lijf en zijn kop. En ja, dat maakt alles spannender.

Verhaal en toon

Het begint bijna bescheiden: een Sovjet-decodeerapparaat, een vrouw die zegt te willen overlopen, een klus die te mooi klinkt om waar te zijn. Dat is-ie ook. Wat volgt, is geen simpel kat-en-muisspel maar een zorgvuldig opgebouwde val van SPECTRE, laag voor laag. Het script houdt de lijnen strak en laat je nooit comfortabel achteroverleunen. Bond kan niemand écht vertrouwen, en jij als kijker eigenlijk ook niet. De humor is er wel, maar bijtender, zuiniger. Geen knipoog, eerder een droge grijns.

Regie en spel

Regisseur Terence Young filmt met een bijna koppige discipline. De camera kruipt dicht op de huid. Gevechten zijn rommelig, benauwend. Zo hoort het. Sean Connery zit hier precies goed: zelfverzekerd, maar nooit glad. Je gelooft hem wanneer hij slaat, zweet en twijfelt. Het absolute breekpunt komt in de trein, tegenover Red Grant. Robert Shaw speelt hem niet als een stripboef, maar als Bonds evenknie. Net zo scherp. Net zo dodelijk. Alleen leeg vanbinnen.

Stijl en thematiek

De film ziet er strak uit zonder te pronken. Istanbul, Venetië, de Oriënt-Express: geen reisbrochure, maar speelvelden. Alles staat in dienst van het duel. John Barry’s muziek sluipt onder de scènes door, duwt waar nodig, zwijgt wanneer het moet. Onderhuids gaat het steeds over manipulatie en rolspel. Wie trekt aan de touwtjes? Wie is pion? Bond is hier geen onaantastbaar icoon, maar iemand die leert dat het bord groter is dan hij dacht.

Context en kleine, rake keuzes

Begin jaren zestig werd de echte wereld grimmiger en dat sijpelt overal door. Actie voelt zwaarder omdat het menselijk blijft. Opvallend hoe weinig futuristisch spul voorbij komt. Zelfs Q houdt zich in. Ik merkte laatst bij een herziening hoe dat juist werkt: elk risico telt. Elke klap doet pijn. Geen rookgordijnen, geen afleiding.

Beoordeling

★★★★½

Slotnoot

Dit is het moment waarop Bond zichzelf serieus begint te nemen. Niet door harder te schreeuwen, maar door stiller te spelen. From Russia with Love vertrouwt op timing, karakter en vakmanschap. Zestig jaar later voelt dat nog steeds fris. Misschien juist omdat de film weet wanneer hij moet zwijgen.